Quẻ Tụng (讼)

卦辞 · Quẻ Từ

Quẻ Từ — Lời Của Quẻ

Quẻ từ (卦辞) là lời giải thích ý nghĩa tổng quát của quẻ Tụng (讼) trong Kinh Dịch 周易, do Văn Vương (周文王) soạn thảo.

Nguyên Văn

讼

讼1，有孚窒2，惕3中吉，终凶。利见大人，不利涉大川。

彖辞 · 象辞

Thoán Từ & Tượng Từ

Thoán từ (彖辞) và Tượng từ (象辞) thuộc Thập Dực — mười cánh của Kinh Dịch, giải nghĩa quẻ Tụng theo đạo lý trời đất.

彖辞 · Thoán Từ (Lời Bình Quẻ)

彖曰：讼，上刚下险，险而健，讼。讼，有孚窒，惕中吉，刚来而得中也。终凶，讼不可成也。利见大人，尚中正也。不利涉大川，入于渊也。

象辞 · Tượng Từ (Lời Bình Hình Tượng)

象曰：天与水违行，讼；君子以作事谋始。

爻辞 · Hào Từ

Hào Từ — Lời Của Từng Hào

Hào từ (爻辞) của quẻ Tụng (讼) gồm 6 hào, mỗi hào mô tả một trạng thái biến hóa cụ thể trong Kinh Dịch, ứng dụng chiêm bói và triết lý sống.

初六

1，不永所事，小有言，终吉。象曰：不永所事，讼不可长2也。虽小有言，其辩明也。

讼卦的第一爻（初六），象征着所做的事永无成果，虽然小有繁言，结果终是吉的。象辞说：所做的事，永无成果，这是说：争讼的事，是不可以使它成长的。虽然小有繁言，但一经辩说，就可以明辨是非了。

Chú Thích: 1　初六：是指讼卦第一爻*的爻位而言。 2　长：读上声。长大的意思。

Giải Thích Sâu: 本卦初六爻爻辞所说的道理，是从卦名“讼”字的观念出发，由理来说象的。本爻是内卦☵坎卦的初爻。以阴爻而居坤阴的地位，虽然想要变动而与第四爻的阳刚相呼应，但其中间阻隔未通。如果把它比拟于人事，就构成一种虽然有所作为，但又不能永久的现象。小有言，是指初爻欲动而将变为阳。便有☱兑卦的现象。兑为口，故有小有言的比拟。所谓小，是指初爻欲动的力量，还很微薄的关系。终吉，是指外卦第四爻始终有下应于初爻的趋向。而且“阴卦多阳”，它本身的阳刚，必定可以变易阴爻而转为阳能。象辞所说初爻的意义，只从争讼的观念而来。着重在“讼不可长也”的精神。而对人情世故的纷争予以告诫。

九二

1，不克2讼，归而逋3，其邑人4三百户，无眚5。象曰：不克讼，归逋窜也。自下讼上，患至掇6也。

讼卦第二爻（九二）的象征，有不能克胜的讼事，而且还有回窜而归的现象，如果退守本分，和它同邑的人三百户相处，便没有灾难。象辞说：不能克胜讼事，而且要逃归。这是说它有窜伏的情况。因为在下位而与上相争，它遭遇到的患难，都是自己拾掇得来。

Chú Thích: 1　九二：是指讼卦第二爻*的爻位而言。 2　克：胜。 3　逋：逃逸。 4　邑人：邑，是古代居住所在地的通称。邑人，同邑里的人。 5　眚：过失，灾难。 6　掇：拾取。

Giải Thích Sâu: 本卦九二爻爻辞与象辞的所说，有三个很难解释的比拟。（一）所谓“邑人三百户”，是根据什么而来？（二）为什么称为“无眚”？（三）为什么要说“归逋窜也”？关于第一个“三百户”的问题，历来各家解释，也都一得之见，自成一家之言。但象数易学家，与主张人事之理的易学家，见解各有分歧。如果从《系辞传》所说“易简而天下之理得矣”的观念去了解，那就比较简单而明白。因为九二爻，虽然是坎卦的中爻，与外卦的第五爻，也就是乾卦的中爻相对应。而乾卦三爻皆阳，在易学的数理上，它又是一百的代表数。因阳爻与阳爻具有同一性能，所以便有“邑人三百户”的比拟了。并且从物理的代表符号来说，乾是门，坤是户，所以称为三百户。第二个“眚”字的问题，“眚”，是有病的眼睛，看见外界虚幻光圈的现象，也有借用作为太阳外晕的“日眚”，同时还有灾晦的意义。《子夏易传》说：“妖祥日眚。”九二是坎卦的中爻，坎卦的上下两爻都是阴爻，是与离卦的中爻错变而来。离为目，所以便以“无眚”比拟，如果安于本位而不自乱动，便不会因有病目之灾而观察错误。第三个逃归而逋窜的问题，因为坎为穴，九二爻是坎的中爻。如果不进反退而归守本分，就有逃归窜伏穴中的现象。总之，这一爻的爻辞与象辞，都是由象数而说理的。

六三

1，食旧德，贞厉2，终吉。或从王事，无成。象曰：食旧德，从上吉也。

讼卦第三爻（六三）的现象，有保食故旧的德业，需要贞正不苟，才能度过艰危，只要这样自厉，结果终归是吉的象征。或者也有从事王事的可能，但并无所成。象辞说：所谓保食故旧的德业，是说它有顺从上位的吉兆。

Chú Thích: 1　六三：是指讼卦第三爻 2　厉：勉励。

Giải Thích Sâu: 本卦本爻爻辞所说的现象，是从坤卦

九四

1，不克讼，复即命，渝2，安贞，吉。象曰：复即命，渝，安贞，不失也。

讼卦的第四爻（九四），有不能克胜讼事的象征，要恢复固有的正命，变更初衷与动机，安于贞正，便会是吉。象辞说：所谓恢复正命，便是需要改变反求固有的安贞，便不致有失了。

Chú Thích: 1　九四：是指讼卦第四爻 2　渝：变易。

九五

1，讼，元吉。象曰：讼，元吉，以中正也。

讼卦第五爻（九五）的现象，是本卦所谓讼的正位，也便是乾元吉庆的中心。象辞说：所谓讼，元吉，是因为它的立场有不偏不倚而中正的现象。

Chú Thích: 1　九五：是指讼卦第五爻*的爻位而言。

上九

1，或锡2之鞶带3，终朝三褫4之。象曰：以讼受服，亦不足敬也。

讼卦第六爻（上九）的现象，或者得到赐赠服饰上鞶带的诰赏，但在一天之间，又有遭受到三次褫夺的象征。象辞说：因为以讼而争取到诰命的服饰，也没有什么值得尊敬的。

Chú Thích: 1　上九：是指讼卦第六爻*的爻位而言。 2　锡：与“赐”通用。 3　鞶带：大带。古时用作束衣的素丝带子。 4　褫：夺衣叫褫。引申会意，凡是剥夺的都叫褫。

Giải Thích Sâu: 根据《周易》的序卦所说“饮食必有讼，故受之以讼。”的观念，显见完全以讼卦卦名字义本身的含义来说理，并且以人生生活上最基本，而且需要挣扎的饮食来作比喻。它是从需卦九五爻“需于酒食”的观念呼应而出的，所以郑玄的解释，便有“讼，犹争也。言饮食之会，恒多争也”的见解。这与天☰水☵为讼的卦象来说，应当别有出入。本卦的爻辞，也都从争讼之讼的观念发挥，与本卦象辞的“天与水违行，讼。”作一综合比较的研究，又是类比不同的。其实，讼卦是从需卦的覆象而来。但从需、讼两卦的反复综错来研究，便可得其象数的大义了。

Ý Nghĩa & Ứng Dụng

Quẻ Tụng Trong Cuộc Sống

Quẻ Tụng (讼) — quẻ thứ 6 trong Kinh Dịch 周易 — mang ý nghĩa Tranh Tụng, Kiện Cáo. Trong dịch học cổ đại, quẻ này phản ánh quy luật Conflict / Lawsuit của vũ trụ và nhân sinh.

Trong chiêm bói Kinh Dịch, khi gặp quẻ Tụng, người ta thường suy ngẫm về: sự thay đổi âm dương, cân bằng ngũ hành, và đạo lý ứng xử phù hợp với hoàn cảnh.

Quẻ Tụng (讼) liên hệ mật thiết với các quẻ liền kề trong 64 quẻ Kinh Dịch, tạo thành hệ thống biến hóa liên tục theo vòng tuần hoàn của trời đất. Việc hiểu rõ quẻ này giúp bạn nắm bắt quy luật của Dịch học và ứng dụng vào phong thủy, đặt tên, và tử vi.

十翼 · Thập Dực

Thập Dực — Mười Cánh Kinh Dịch

Thập Dực là mười thiên chú giải của Khổng Tử, giúp hiểu sâu ý nghĩa của Kinh Dịch, bao gồm Hệ Từ Truyện, Thuyết Quái Truyện, Tự Quái Truyện và Tạp Quái Truyện.

系辞上传

Hệ Từ Thượng Truyện

Thập Dực — Hệ Từ Thượng Truyện (系辞上传) luận giải đạo lý âm dương, thiên địa, cát hung của Kinh Dịch.

系辞下传

Hệ Từ Hạ Truyện

Thập Dực — Hệ Từ Hạ Truyện (系辞下传) tiếp tục giải nghĩa sâu về biến hóa của Kinh Dịch và đạo xử thế.

说卦传

Thuyết Quái Truyện

Thập Dực — Thuyết Quái Truyện (说卦传) giải thích ý nghĩa và đức tính của Bát Quái, cơ sở của Kinh Dịch.

序卦传

Tự Quái Truyện

Thập Dực — Tự Quái Truyện (序卦传) giải thích thứ tự của 64 quẻ và mối liên hệ tuần tự giữa chúng.