Họ Chu. Đặng Xá, Văn Xá, Kim Bảng - Hà Nam

Vài nét về Dòng họ Chu, thôn Đặng  Xá

Về lịch sử thì cứ theo như  Lý tế Xuyên, tác giả Việt điện u minh thì, thôn Đặng xá đã dựng chùa Khánh Hưng thờ Đại thánh Pháp vũ Thạch quang Phật từ thời Tam quốc  ( nghĩa là vào khoảng năm 220 –265 sau CN ). Bây giờ chùa vẫn còn nhưng đã được trùng tu lại. Lần xây dựng chùa mới nhât, được hoàn thành và dịp kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội. Bây giờ chùa được xây mới khang trang hơn ngày xưa rất nhiều.

Vùng quê này có một thời gian dài nằm trong phủ Lý nhân, thuộc Trấn sơn nam kinh đô Thăng long.

Theo sử liệu được bộ Lễ triều Lê ban hành thì thôn Đặng xá văn xá đã từng in dáu chân  của Đinh tiên Hoàng đế khi dấy binh dẹp loạn 12 sứ quân. Vâng lệnh chiếu Vua ban, dân làng Đặng đã dựng miếu thờ Linh Làng, Bạch Mã, đây là những vị thần đã phù độ cho Vua dựng lên cơ nghiệp nhà Đinh.

Trải qua biến cố lịch sử, sau khi Lê Hoàn lên ngôi, Vua đã ban chiếu cho dân Đặng Xá dựng miếu thờ Vua Đinh. Miếu được gọi là miếu Trung.

Lý công Uẩn chưa lên ngôi, khi đem quân đi dẹp loạn cũng đã từng đồn trú tại vùng quê này. đã đến chùa và đã từng đến chùa Khánh Hưng và miếu Trung cầu đảo.

Với các chứng tích lịch sử như vậy, cũng đủ ghi nhận đây rõ ràng là một làng Việt cổ và dòng họ Chu chắc chắn có từ thời đó và được lưu truyền cho đến ngày nay.

( Mời đọc đầy đủ lịch sử các thần tích thôn Đặng Xá tại trang weblog : đặng xá hà nam, tại đây: http://dangxahanam.blogspot.com/

Hoặc: văn xá kim bảng hà nam, tại đây http://vanxahanam.blogspot.com/ )

Đến năm 2020 làng Đặng Xá có 8 dòng họ, bao gồm:  Bùi, Chu, Đặng, Nguyễn, Lê, Phạm, Trần và họ Đào, trong đó dòng họ Chu là đông nhất với 2 dòng tộc họ Chu bao gồm: Chu dóng chuồng  và Chu phảy vai . Cả 2 dòng tộc có nhiều chi họ. Riêng chi tộc Chu Kim vốn tiền sử là con nuôi họ Chu gốc Đặng.

Chi tộc họ Chu “đóng chuồng” có mối liên quan về nguồn gốc với nhau và gồm có 5 chi họ sau: Ngành 1 ( ngành trưởng) là cụ Chánh Lâm. Ngành 2 ( ngành thứ): Cụ Đội Sáu. ngành 3: Cụ Thẩn, ngành 4 cụ: Phó Chấn, ngành 5 là cụ Cò Dãi ( Giãi ). Riêng ngành 5 đã vào kiếm sống ởThanh hóa khá lâu ( hình như tại thành phố Thanh Hóa - Ở phố Lò Chum Thanh Hóa. Ngày xưa trước cổng nhà có đề chữ: Chu vô dị (họ Chu không phải gốc ở đây). Khi ngành cụ Cò Dãi khi làm ăn khấm khá, đã cúng tiến cho đình làng một bát hương và chân cột bằng đá. Bát hương này hiện nay vẫn còn đang được thờ ở đình cùng với chiếc ngai cổ.

Trong 9 năm kháng chiến chông Pháp xã Văn Xá ( khi đó mới được đổi tên,từ Đặng Xá thành Văn Xá, do ghép Đặng xá với Văn Lâm mới được sáp nhập), xã Văn Xá trong đó có Đặng Xá là vùng tề bởi quân Pháp tạm chiếm, công việc đồng áng không mấy thuận lợi; đời sống gặp nhiều khó khăn, nên đã có nhiều người, nhiều gia đình trong làng phải tản cư đi làm ăn sinh sống ở nơi khác, trong đó có một số gia đình họ Chu. Địa phương có nhiều người lên làm ăn sinh sống là Hà Nội. Sau khi hòa bình lập lại có một số người trở về quê sinh sống, những vẫn còn nhiều người vẫn trụ lại ở nơi ở mới. Rối những năm chiên tranh chống Mỹ và sau khi Thống nhất đất nước cũng vậy. Thời gian này có một số đi bộ đội, hoặc tốt nghiệp đại học, đã nhận công tác ở những địa phương khác, rồi lập gia đinh và  ở  lập nghiệp ở đó, tuy vậy gốc gác các dòng họ, chi họ vẫn là ở quê. Họ Chu cũng vậy, ở quê nhà vẫn là cơ bản.

Hiện tại thôn Đặng ghi được 35 chi tộc họ Chu.  Bao gồm:

Dòng tộc họ Chu bằng vai ( hay còn gọi là Chu dóng chuồng), dòng họ chu phảy vai và Dòng họ Chu Kim.

Riêng hệ thống dòng tộc họ Chu dóng chuồng, là dòng họ Chu lâu đời nhất thôn Đặng Xá, đến nay còn 9 chi họ, có cụ tổ tên là  cụ: Cụ Trại, Đời sau cụ Trại có 6 người con gồm có các cụ: Cụ Quyền, cụ Tiển, cụ Pháp, bố cụ Hiệp, bố cụ Ngừ và cụ cò Dãi.

Thế hệ thứ 3 có có 9 cụ gồm các cụ sau: Cự Cựu Anh, cụ cựu Liền ( con cụ Quyền).. Cụ Thịnh, cụ Toàng, cụ Chép ( con cụ Tiển). Ông cụ Kiểm ( con cụ Pháp ). Cụ Hiệp ( con của bố cụ Hiệp ). Cụ Sơn và bố cụ Ngừ  ( là con của bố cụ Sơn ),

 Toàn bộ chi họ cụ Cò Dãi đều di cư đén khu vực Lò Chum Thanh Hóa sinh sống.

Tiếp đến còn 12 chi họ là Chu phảy vai và Chu Kim ( Chu Kim tiền sử vốn chạy loạn từ nơi khác đến làm con nuôi họ Chu gốc Đặng. Chữ Kim có nghĩa là mới, Kim là Kim Bảng – Chu thuộc vùng Kim Bảng .Cả 3 dòng họ Chu hiện có 35 chi tộc bao gồm:

Dòng họ Chu bằng vai gồm có 15 chi tộc gồm có::

1/Chi tộc cụ Chu Duy Định. 2/ Chi tộc cụ Chu Duy Năng. 3/ Chi tộc cụ Chu Văn Chạnh ( con nuôi cụ Lý Liên ), 4/.Cụ Chu Đức Kịnh, 5/ .Cụ Chu Đức Tống, 6/ cụ Chu Đức Tinh, 7/cụ Chu Đức Tính, 8/ cụ Chu Đức Kính, 9/ cụ Chu Đình Thưởng. 10/ cụ Chắn, 11/cụ Viên, 12/ cụ Khò, 13/ cụ Tốc, 14/ cụ Gắn, 15/ cụ Chu Văn Ngừ..

Các dòng họ Chi phảy vai có 19 chi tộc và cuối cùng là 01 chi tộc Chu Kim gồm có:

16/Chu Văn Phác, 17/ Chu Văn Chỉnh, 18/Chu Đình Phang, 19/ Chu Văn Mẩy. 20/ Chu Văn Chè. 21/ Chu  Văn Bỉnh. 22/Chu Văn Duyệt. 23/Chu Đình Nghi. 24/Chu Phúc Đạt. 25/ Chu Văn Chuôi. 26/ Chu Đình Lễ. 27/Chu Văn Gọng. . 28/Chu Văn Cơm.29/Chu Văn Hỗn. 30/ Chu Văn Gõng. 31/ Chu Phúc Tân. 32/ Chu VănKhung. 33/Chu Đinhf Vũ. 34/ ?. và 35/ Chu Kim Ngách.

Là một dòng họ lớn trong làng Đặng, từ xa xưa cho tới nay , họ Chu cho dù ở quê hay đi làm ăn, hoặc thoát ly làm việc tại các cơ quan Nhà Nước, các tổ chức đoàn thể, các doanh nghiệp …đã có nhiều người khấm khá, đời sống sung túc.

Ở xã Văn Xá, có nhiều nhiệm kỳ, chức vụ Bí thư đảng ủy và chủ tịch Xã Văn Xá là họ Chu. Điển hình là các ông: Chu Kim Lung, Chu Văn Trì, Chu Tập Chức. Từ năm 2001 đến nay ( 2015) là các ông: Chu Xuân Diu, Chu Bá Ngọc, Từ năm 2017 là ông Chu Văn Quân...…

Ở cấp huyện Kim Bảng, người từng giữ chức cao nhất huyện là Bí thư huyện ủy là ông Chu Đức Thọ.

Họ Chu có nhiều người thành đạt, hoặc giữ những chức vụ được nhiều người biết và nể trọng như các ông:: Chu Bá Đằng, huyện đội trưởng huyện đội huyện Kim Bảng; Chu Đức Thọ Chủ tịch huyện Kim Bảng, sau đó là bí thư huyện ủy kiêm chủ tịch HĐND huyện Kim Bảng. Chu Đức Hinh, trưởng phòng địa bạ, sở Nhà đất phố Hà Nội, doanh nhân Chu Thịnh Vượng  Giám đốc Công ty CP thẩm định và định giá Thịnh Vượng v.v…Lớp trẻ cũng có nhiều người đỗ đạt cử nhân, thạc sĩ, phó tiến sĩ như: Chu Đức Dũng – Kiến trúc sư, Chu Thanh Đức – Thạc sĩ Kinh tế -Tài chính,…

Nhà báo: Chu Đức Soàn.