Vũ Chi An Thái
Tư liệu phả hệ ghi chép dòng dõi, thế thứ phân chi, thủy tổ khởi dựng và các thế hệ con cháu kế thừa của dòng họ Vũ.
Lời Tựa Phổ Hệ
Lời nói đầu
Tiền nhân soạn thảo gia phả quyển thượng
“MỘ TRẠCH VŨ TỘC THẾ HỆ SỰ TÍCH”
Trong phần mở đầu lời tựa có viết:
“Nhà có phả như nước có sử, ấy là để dạy bảo con cháu mai sau biết rõ nguồn cội, càng lâu đời càng không thể quên. Đại Việt ta là nước văn hiến, phàm đã là thế gia đại tộc không thể không có phả, huống hồ đời nối đời dài lâu như họ Vũ ta kể cũng là sự hiếm…”
Theo ý nguyện của tiền nhân họ Vũ ngày nay, con cháu họ Vũ nhận thấy do hoàn cảnh chiến tranh, do tình hình xã hội chúng ta đã để thất truyền nhiều năm. Đến nay xã hội ổn định, văn hóa, kinh tế phát triển, việc vấu tổ tìn tong, ghi chép lại tộc phả là điều phải làm đối với thế hệ hiện tại và con cháu dòng tộc sau này. Nếu vì thiếu trách nhiệm, không được ghi chép đầy đủ kịp thời sẽ có tội với tiền nhân trong dòng họ.
Không đủ điều kiện để ghi chép thường xuyên; do vậy, người hệ thống sao lục lại quyển này mong rằng 10 hoặc 20 năm cần được bổ sung những gì xảy ra có tính chất cô đọng nhất, đặc trưng nhất trong dòng họ mà trước đó chưa được ghi chép, nhất là những người đã làm rạng danh hoặc ít nhất những gì đã diễn ra tôn vinh thêm truyền thống hàng nghìn năm của dòng họ và những gì cần được rút kinh nghiệm cho hậu thế để phả hệ được đầy đủ.
Năm 2013 (Quý Tỵ)
I. SƠ LƯỢC XUẤT XỨ ĐƯỜNG TRẠCH VŨ TỘC.
Đức tổ sang nghiệp họ Vũ (…………) – (Vũ Hồn) vốn dĩ người huyện Long Khê, Tỉnh Kiến Phúc, Trung Quốc làm quan dưới triều Đường Kính Tông, năm thứ nhất niên hiệu Bảo Lịch [825] sang ta thay Hàn Thiếu làm thái sử giao châu (đến nước ta trước Cao Biều) – là một người tinh thong địa lý, con trai tổ mẫu Nguyễn Thị Đức, hiện mộ chỉ được tang tại Kiệt Đắc, xã Văn An, huyện Chí Linh, Hải Dương.
Năm thứ 3 niên hiệu Hội Xương [843] được thăng làm An Nam Đô hộ sử, sau vì tuổi già sức yếu đức Tổ Vũ Hồn trả thẻ bài từ quan về sống ở làng Mộ Trạch huyện Đường An xưa, nay là thôn Mộ Trạch xã Tân Hồng huyện Bình Giang tỉnh Hải Dương. Tân Hồng đã được sử sách ghi nhận là một hiện tượng văn hóa độc đáo: Trong một làng dưới thời khoa cử nho học (1070 - 1919) căn cứ chính thức trong Đăng Khoa Lục có 33 tiến sỹ thì riêng dòng họ Vũ này đã chiếm 23 người; dòng họ này đã có công hiến cho đất nước nhiều nhà hoạt động lỗi lạc mà sử sách nhiều lần nhắc tới trong đó có thi sỹ Tùng Hiên (Hoàng Giáp 1502 Vũ Cán), bạn xướng họa với các Trạng Nguyên Nguyễn Bỉnh Khiêm và Giáp Hải, danh sỹ Vũ Phương Đề với sách Công Dư Tiệp Ký nổi tiếng.
Hậu duệ phân thành nhiều chi sau này nhưng thảy là những gia tộc nhiều đời. Khoa Bảng, Khoa Thi Xuân 1656 có 6 người thi đỗ cùng Bảng Thi, Họ Vũ chiếm 3 tiến sỹ (Vũ Đăng Long, Vũ Công Lượng, Vũ Trác Lạc). Khoa Kỷ Hợi 1659 trúng liền 4 Tiến sỹ (Vũ Cầu Hối, Vũ Công Đạo, Vũ Duy Hải, Lê Công Triều) và nhiều tiến sỹ Võ.
Sau này về làng Mộ trạch cháu 17 đời của Cao Vương (Cao Biền) là ông Cao Quỳnh đến nước Nam xem khắp các danh địa, khi qua cổng làng chỉ tay nói với mọi người “Chỗ này là ổ tiến sỹ đó”.
Làng Mộ Trạch tôn Thần tổ họ Vũ là Thành Hoàng Làng Mộ Trạch; hàng năm vào ngày mồng 8 tháng giêng dân làng Mộ Trạch mở lễ hội, tiến hành tế lễ Thần Thành Hoàng Làng – Thần tổ họ Vũ.
Sau này con cháu dòng họ phát tán đi khắp nơi. Trong nước có, nước ngoài có, dù ở đâu song một long vẫn nhớ về tổ tong. Nhiều chi nhánh hoặc cá nhân làm ăn phát đạt đã trở về nơi đất tổ tung tiến tiền bạc để xây dựng nhà thờ ngày một khang trang bề thế; có người đã bỏ tiền của hỗ trợ, các nhà nghiên cứu có trình độ tổng hợp xây dựng, chap nối hoàn thiện tộc phả dòng họ.
Do hoàn cảnh thực tế nhiều chi đã đổi tên hoặc cải biên để khỏi phạm húy vào các triều đại vua chúa, do vậy đã đổi thành Võ, Đặng Vũ (từ Nghệ An đổ vào trước đây số đông mang họ Võ; Hành Thiệu Xuân Trường Nam Định mang họ Đặng Vũ).
II. HỌ VŨ NHÀ THỜ TỔ TẠI THÔN AN THÁI LÊ LỢI.
Tại xã Lê Lợi huyện Kiến Xương tỉnh Thái Bình có 2 dòng họ Vũ Trọng đó là họ Vũ thôn An Thái là dòng họ của chi Vũ Rãng Thông. Do chiến tranh, nghèo đói… gia phả dòng họ bị thất truyền. Nghe kể lại hiện ông tổ chi nhánh họ Vũ thôn An Thái không rõ tên, lăng mộ được tang ở đâu, hiện chỉ còn mộ tổ Bà được tang tại làng An Thái. Lê Lợi nơi có nhà thờ, tổng chi nhánh nay có 6 chi, hiện còn lại 5 chi (chi 1 sau này sinh được 2 cụ bà đã qua đời)…
Cụ Đồ Ba sang dạy học tại thôn Rãng Thông sau này làm rể tại đó, sinh con đẻ cháu tại đó là con cụ chi 2, là anh các cụ trong chi 2; sau này các cụ tại Lê Lợi sinh ra thế hệ sau là cụ Khán Đang (ở Hải Phòng), cụ Tịch gái, cụ Phấn…
Khoảng năm 1960 hoặc 1961, tôi Vũ Trọng Toán và chị Vũ Thị Nếp đã theo bà (cụ Tất – Cụ nội) và Cụ Đầu (con gái cụ Suất Chử) - bà của anh Vu gọi là bà cô bằng vai với ông nội anh Vu. Giỗ được tổ chức tại nhà ông Việt (con ông cụ Viết – cháu gọi cụ Phấn là ông) tại nhà gần đình Đông Thổ. Dịp đó có cá rô kéo do đánh cờ cá rô, cụ thể không biết rõ là giỗ cụ nào. Sau này ông Việt có sang Rãng Thông chơi một số ngày, sau đó rồi mất vì tuổi già. Bà Việt đưa các con là Triệu, Hậu…lên xã Quy Kỳ huyện Định Hóa khai hoang rồi xây dựng với một ông người Minh Tân xã Kiến Xương huyện Thượng Hiền tỉnh Thái Bình, sau đó lại đưa các con về Minh tân sống cho đến nay.
Cụ Khán Đang tại Hải Phòng và bà cụ Tịch không rõ con ông cụ tên là gì, nhưng theo bề bậc thì bà cụ Tịch bằng vai với ông cụ Tất, ông cụ Rinh và gọi ông cụ Tất là anh.
Cụ Phấn bằng vai với cụ Xã Rung, cụ Hạnh tại Rãng Thông và gọi cụ Xã Rung là anh. Cụ Phấn là than sinh của cụ Vũ Viết, Vũ Viết bằng vai với bà cụ Tịch.
III. CHI HỌ VŨ TẠI DƯỠNG THÔNG, XÃ THƯỢNG HIỀN, KIẾN XƯƠNG, THÁI BÌNH.
Cụ Đồ Ba sang Dưỡng Thông dạy học, trong sổ học sinh cụ dạy có Quan Hàn, Quan Huấn đỗ đạt sau vào cung, làm quan cho triều đình nhà Nguyễn.
Năm 1945 cũng như nhiều dòng họ khác tại Thái Bình, tháng 3 năm đó do thuộc địa một cổ hai tròng, đế quốc Pháp và phát xít Nhật bóc lột thậm tệ dân mình, gần 2 triệu người bị chết đói. Họ Vũ thôn Dưỡng Thông cũng trong tình cảnh đó, các cụ Vũ Chắt, Vũ Hiệng, Vũ Trạo, Vũ Tất và một số con cháu đã chết đói, có người còn phải cho con cháu đi địa phương khác do đói, sau này không thể tìm lại được.
Năm 1945 Cách Mạng Tháng 8 dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam do Hồ Chí Minh là lãnh tụ thành công đến nay, nhiều con cháu trong chi theo Đảng làm Cách mạng. Vũ Liên vào bộ đội sau lấy vợ ở Hạ Hòa, Phú Thọ ở đó không về, đến nay không rõ con cháu ra sao.
Vũ Bạo ở lại Thượng Hiền còn Vũ Ái và Vũ Tâm lên khai hoang tại xã Tân Thịnh, huyện Định Hóa, tỉnh Thái Nguyên từ năm 1963. Sau này một số con cháu ở lại Tân Thịnh, một số thì sang sinh sống và lập nghiệp tại thị xã Bắc Cạn và thành phố Thái Nguyên.
Tính đến tháng 10 năm 2013, có hơn 10 người là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Trong dòng họ cả dâu, rể có cháu chắt do họ Vũ đẻ ra tất thảy hơn 40 người đỗ đại học, cao đẳng, trung cấp. Trong đó có 3 thạc sỹ hoặc đang đào tạo thạc sỹ, riêng Bắc Kạn và Thái Nguyên có 30 người. Tham gia đánh Pháp, đánh Mỹ, đánh Tàu có 6 người tham gia trong đó có 2 người ở lại quân đội cho đến nghỉ hưu với quân hàm cấp tá, một số công chức nhà nước đang công tác tại các cơ quan nhà nước…